post

Kompanzasyon panosu nedir?

Normalde Voltaj ile akım arasında faz farkı görülmez. Endüktif yada kapasitif yüklerin meydana getirdiği etkinin sonucunda, akım sinyalinin, voltaj sinyaline oranla en fazla  da ±90 derecelik fazı kayar. Endüktif, kapasitif etki neticesinde ortaya çıkan voltaj ve de akım sinyali arasındaki faz kaymasını düzenleyerek, ideale yakın yani 0 derecede sabit tutmada kullanılan işleme de kompanze veya kompanzasyon denir.

Kompanzasyon panosu nedir? Bir işletmenin cosQ’ni düzenlemek için, ölçü aletlerinin, kondaktörlerin, elektrik sigortalarının ve kondansatörün üzerinde bulunan panoya kompanzasyon panosu denir. Yani AG şebekelerinde güç katsayısını düzeltmek maksadıyla kullanılan araç ve gereçlerin yerleştirildiği panolardır. Bununla birlikte kompanzasyon panosu, elektrik pano çeşitleri içinde yer alır.

Kompanzasyon panosunun en önemli özelliği, şebekenin güç katsayısını düzeltmekle görevli kondansatör gruplarının kontrol edildiği bir yer olmasıdır.

Kompanzasyon panosu ne işe yarar? Kompanzasyon panosu aslında işletmenin güç katsayısını düzeltmek için gerekli olan cihaz kondansatör ve de ölçü aletlerinin üzerinde bulunduğu panodur. Bu anlamda da endüktif yükler (transformatörler, elektrik motorları, balastlar vs.) bir reaktif güç çekerler.

Kompanzasyon panosunun, reaktif güce gerek duyulan durumda en yakın noktada üretilmesinde, elektrik sisteminin en ideal koşullarda çalıştırılmasında büyük katkısı vardır. Kompanzasyon panosunun ebatları genel anlamda tesislerde ana dağıtım panoları ile birlikte değerlendirilir ve o şekilde montaj yapılır. Kompanzasyon panolarının yüksekliği ortalama 200-210 cm, derinliği de 40 cm’ in altında olmamalıdır. Orta gerilim kompanzasyon ve alçak gerilim panoları bu standartların içinde yer alır. Eni ise tesisin gücü göz önünde bulundurularak belirlenir.

Kompanzasyon sistemi panosunun montajı, harici ve dahili olmak üzere 2 şekilde yapılır. Harici panoların üstü eğimli olacak şekilde çatı yapılmalı ve havalandırma panjurları olmamalıdır. Dahili tip panoda ise havalandırma panjurları mutlaka bulunmalıdır. Büyük çaplı panolarda kondansatörlerin havalandırılması amacı ile aspiratör bağlanır. Bunun yanı sıra kondansatörlerin konulması için yeterli özelliklerde raar bulunmalıdır. Ana dağıtım panosundan bara ile büyük güçlülerde veya kablo geçiş yerleri olmalıdır.

Ana dağıtım panosuna kompanzasyon için termik manyetik şalter konulması da gereklidir. Kompanzasyon Panosu Malzemeleri de Kompanzasyon panolarında, ampermetreler, bakır baralar,  reaktif güç kontrol rölesi, şalterler, bağlantı iletkenleri,  güç kontaktörleri, kontaktörler, kondansatörlerelektrik sigortaları, voltmetre komitatörü ve de voltmetre, ampermetre yada multimetreler, kosinüsmetre gibi malzemeler de daha çok kullanılmaktadır.

Yeni yapılan tesislerde voltmetre ve de komitatörünün yerine alternatif olarak multimetre, kosinüsmetre yerine de kosinüsmetreli reglerler tercih edilmektedir Tercih edilen ve de kullanılan bu malzemeler IEC ( uluslar arası elektrik komisyonu), yani TS (Türk standartları), VDE ( Alman standardı) standartlarına da göre uygun ölçülerde üretilmelidir. Bu noktada ise pano armaları, kompanzasyon yapımı sırasında malzemelerin uygun normlarına göre montaj yerlerini de hazırlamak suretiyle satışını gerçekleştirirler. Son olarak da yapılacak olan kompanzasyon pano fiyatları da kapasite bazında değişmektedir. Spotpazarim.com adresinden fiyatları hakkında bilgi alabilirsiniz. Gerekli bilgiyi Duvha Elektrik Dış Ticaret A.Ş’den alabilirsiniz.

post

Elektrik panosu nedir? Elektrik panosu çeşitleri nelerdir?

Elektrik panosu nedir?

Elektrik panosu, elektrik akımını çeşitli devrelere dağıtan bir elektrik besleme sisteminin ana kaynağıdır. Ayrıca dağıtım panosu ve kesici panosu olarak da adlandırılır. Başlıca işlevi, elektrik gücünü ortak bir muhafaza içindeki yardımcı devrelere bölmektir. Genel elektrik sistemini güvenli ve de emniyetli bir şekilde tutar, bu da kısa devre yada yangın kazası riskini önlemeye yardımcı olur. Bu nedenle de ana panelden farklı tali panellere veya devrelere büyük miktarda da güç aktarımı yapan bir endüstride en yaygın ve de en çok kullanılan ürünlerden biridir. Binaların elektrik sisteminin kalbidir.

NEC’nin (National Electrical Code) tanımına göre ise bir pano:

  • Aydınlatmayı, ısıyı, güç devrelerini de kontrol eder
  • Bir kabin yada kofra içine yerleştirilir
  • Sıva üstü yadaa sıva altı olarak konumlandırılabilir
  • Önden erişilebilir (yeni nesil panolar arkadan erişime de uygundur)

Olmalıdır.

Elektrik panosu nerelerde kullanılır?

Elektrik panoları elektrik akışını bir yada birden fazla kaynaktan, farklı bölümlere veya yüklere yönlendirmek ve de kontrol etmek için tasarlanırlar. Nerelerde kullanıldıklarını anlayabilmemiz için elektriğin santralde üretildikten sonra evimize kadar da olan yolculuğuna bakalım:

Son kullanıcı kısmına gelene kadar uzun bir yoldan geçiyor. Elektrik santralde üretildikten evimizdeki prize varana kadar olan süreçte uzun bir yolculuk yapıyor ve de bu yolculuğun her noktasında elektrik panolarına rastlamak mümkün. Evimizdeki sigorta kutusu da apartmanımızdaki girişte sayaçların olduğu metal muhafaza, endüstriyel tesislerde tüm tesisi kontrol eden kontrol odasındaki metal kabinler… Bunların hepsini bir elektrik panosu olarak niteleyebiliriz.

Bu nedenle pano nedir? diye sorulduğunda herkesin kafasında farklı bir imge belirmesi muhtemeldir. İnşaat ağırlıklı iş yapan bir firma için de bir pano ana ve de tali dağıtım panosu, endüstriyel iş yapan bir firma için ise motor kontrol panosu manasına geliyor olabilir.

Elektrik panosu parçaları

Basit bir pano şu parçalardan oluşur:

  • Pano gövdesi
  • Taban sacı üzerine din rayı vasıtasıyla oturtulmuş şalt malzemeler veya otomasyon malzemeleri
  • Taban sacı
  • Baralar veya kablolar
  • Hattın çekilmesine yardımcı olan klemens, kablo kanalı, kablo rakoru gibi sarf malzemeler
  • Ön kapaklar ve de kapı kilidi

Tabii ki bu parçalar pano tipine göre de değişkenlik gösterecektir. Şimdi de biraz pano tiplerine göz atalım

Elektrik panosu çeşitleri

Ana dağıtım panosu: Bir tesisin girişindeki ana dağıtım üssüdür. Çok sayıda devre kesici ve de koruma elemanları bulunur. Bir binaya enerji ilk ana dağıtım panosu aracılığıyla giriş yapar. Bu nedenle yüksek amperli elemanlar ADP üzerindedir.

Tali dağıtım panosu: Ana dağıtım panosu çıkışına bağlanan, binanın katlarında ve çeşitli bölgelerinde konumlandırılan, daha küçük dağıtım panolarıdır. Binadaki yüklerin tüm girişleri bu panodadır. Ana dağıtım panolarına göre düşük akımlı cihazlar bulunur.

Sigorta kutusu: Evlerde bulunan sigortaların ve kaçak akım anahtarlarının bulunduğu küçük kutudur. Bir pano olarak nitelendirilebilir. Bazen plastik bazen metal bir gövdeye sahiptir. Tali dağıtım panolarından gelen enerji sigorta kutusuna buradan da aydınlatma ve prizlere gider.

Kompanzasyon panosu: Reaktif güç kompanzasyonu için üretilen içerisinde kondansatör gruplarının, harmonik reaktörlerin, kontaktörlerin, koruma elemanlarının, reaktif rölenin bulunduğu özel bir panodur.

MCC Panosu: Motor gruplarının kontrol edildiği endüstriyel tipteki panolardır. Endüstriyel tesislerde kullanılır ve de motor kontrol merkezi olarak görev yapar.

Sayaç Panosu: bina girişinde elektrik sayaçlarının olduğu panodur. Ana dağıtım ve de tali dağıtım panolarının yanında sayaç panoları da ayrı olarak yapılır.

Makine Panosu: Jeneratör, yangın sistemi, kompresör gibi makinelerin kendine has panoları olur. Nasıl bir binanın girişinde pano varsa makinelerin girişinde de küçük bir pano bulunur. Makineyi kontrol eder.

Şantiye Panosu: İnşaatlarda geçici olarak kullanılan, şantiyenin elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan panolardır. Şantiye bitince de kaldırılır.

PLC yada Otomasyon Panosu: PLC devrelerinde ve de endüstriyel otomasyon uygulamalarında kullanılan ve çeşitli kontrol ve kumanda fonksiyonlarını yerine getiren pano tipidir.

Transfer Panosu: Jeneratör uygulamalarında şebeke ve de jeneratör arası geçişi sağlayan panodur.

Senkronizasyon Panosu: Jeneratörler aynı anda da çalışmalı ve yükleri senkronize bir şekilde beslemeliyse bir senkron pano üretilir.

Orta Gerilim Panolar: Genelde kesici ağırlıklı elemanlar bulunan, ana dağıtım panoları ve de iletim hatları arasındaki geçişi sağlayan koruma ve kontrol panolarıdır.

Elektrik panosu malzemeleri

Elektrik panosu elemanları neler olabilir? Bir panonun içerisinde neler bulunabilir? Bakalım:

Yapılan panonun cinsine göre değişse de çoğunlukla bir pano kapağını açtığında aşağıdaki elemanları görmeniz olasıdır:

  • Devre kesiciler
  • Ayırıcılar
  • Kablo yüksükleri, kablo kanalları, kablo çorapları, kablo bağları
  • Sayaçlar
  • Kesiciler
  • Kontaktörler
  • Otomatik sigortalar
  • Parafudrlar
  • Klemensler
  • Kablolar
  • Motor koruma şalterleri
  • Kaçak akım röleleri
  • Termik röleler
  • Röleler
  • PLC’ler
  • Güç kaynakları
  • HMI’lar
  • Buton ve sinyal lambaları
  • Pano fanları
  • Güç kondansatörleri
  • Pano kapağına montajlanmış ölçüm ve gösterge cihazları
  • Akım ve gerilim trafoları
  • Sayaçlar
  • Nihayet şalterleri
  • Pano ısıtıcıları
  • Termostatlar

Elektrik panosu nasıl toplanır?

Aslında “Elektrik panosu nasıl bağlanır?” “Elektrik panosu montajı nasıl yapılır?” sorularının tam olarak tek cevap altında toplanması çok zor. Örneğin bir dağıtım panosu yapıyorsanız tamamen farklı bir yöntem izlerken MCC panosu ya da çekmeceli pano yapıyorsanız bu yöntem çok farklı olabilir. O yüzden de bu soruya kısa videolar ile cevap vermek istiyoruz. Bu videolarda toplanan pano çok basit bir pano da ama size temel şeyleri göstermede yardımcı olabilir.

post

TOPRAKLAMA ÖLÇÜMÜ NASIL YAPILIR?

Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Yapılır?

Elektrikli işletme araçlarının, aktif olmayan metal kısımlarının bir iletken üzerinden toprakla birleştirmesi için kurulan sisteme topraklama tesisatı denir.

Topraklama direnci ise toprağın elektrik akımını geçirebilmesi esnasında gösterdiği tepkidir. Topraklama ölçümü, toprak direnci test cihazı (Toprak Megeri) kullanılarak hassasiyetle yapılmalıdır.

Topraklama Ölçümü Neden Yapılır?

► Topraklama sayesinde cihaz üzerindeki kaçak akımlar ve de statik elektrik toprağa akacaktır. Böylece can güvenliği sağlanacak ve de cihazların zarar görmesi önlenecektir.

► Topraklamanın görevini yapabilmesi için cihazın gövdesinden toprağa kadar olan elektriksel direncin yeterince de düşük olması gerekir. Söz konusu direncin, periyodik olarak kontrol edilmesi gerekmektedir.

► İşçi Sağlığı ve İş güvenliği Tüzüğünün 270-354 maddeleri gereği elektrik tesislerinde topraklama yapılması da gereklidir. Ayrıca 21.08.2001 tarih ve de 24500 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’ nin 7. Ve 10. Maddeleri gereğince topraklama tesisatının yapılması ve de periyodik olarak ölçülmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır?

► Ölçümler, yetkili mühendislerin kontrolünde, alanında uzman kişiler tarafından yapılmalı ve de raporlanmalıdır.

► Topraklama ölçümünde kullanılan cihazın kalibrasyonu yapılmış olmalıdır.

► Paratoner topraklama ölçümlerinde paratoner irtibatı kesilerek kontrol klemensinden ölçüm yapılmalıdır.

► Ölçüm yapılan yer eğer fabrika ise topraklama sistemi mutlaka araştırılmalıdır. Eğer TN sistemi uygulanıyorsa çevrim empedansı koruma iletken kesitleri projesinden kontrol edilmelidir.

► Koruma iletkenlerinin (TN sisteminde) mutlaka ana panodaki (trafo çıkışı) nötr barasına bağlı olup olmadığı kontrol edilmelidir.

► Ölçüm periyodu, işletmenin yapısına ve de ekipmanın fiziki durumuna göre değişkenlik göstermelidir.

► Direklerin topraklama ölçümünde direk ile olan irtibat sökülmemelidir.

Örneğin ;
► Elektrik üretim, iletim, dağıtım tesisleri iki yılda bir kere,
► Enerji nakil ve de dağıtım hatları beş yılda bir kere,
► Sanayi tesisleri ve de iş merkezleri direnç değerleri yılda bir kere,
► Sabit işletme elemanları yılda bir kere,
► Yeri değişebilen işletme elemanları altı ayda bir kere olur
► Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan işyerleri ile ıslak ortamlarda çalışılan işyerlerinde yılda bir olmak üzere gerekli ölçümler yapılmalı ve de raporlanmalıdır.
Ölçü ve test cihazlarımıza buradan bakabilirsiniz.

post

Kondansatör (Kapasitör) Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri, Özellikleri

Kondansatör (Kapasitör) Nedir?

Kondansatör, elektronlar elektrik alanın içerisinde elektriksel yükü depolar. Bu özelliği kullanılarak yalıtkan bir malzemen, metal olan iki tabaka arasına yerleştirilmesiyle kondansatör dediğimiz elektrik-elektronik devre elemanı meydana gelir. İletkenler arasına yerleştirilen yalıtkan madde ise dielektrik olarak adlandırılmaktadır. Kondansatörler, bu kullanılan dielektrik maddenin cinsine göre farklı isimler alırlar. Bu maddelere örnek verirsek hava, mika, elektrolitik vb. olabilir.

Kondansatörü oluşturan iletkenlere ise kondansatörün levhaları denir. Basit bir kapasitör iki iletken plaka ile bu plakalar arasındaki yalıtkan izolasyon tabakasından meydana gelir. Kondansatör kapasite birimine farad denmektedir ve C harfi ile gösterilir. Aynı zamanda bir iletkenin elektrik yükünün potansiyeline oranı daima sabittir. Bu sabit sayı C ile gösterilerek; C=Q/U ifadesi elde edilir. Q ifadesi elektrik yüküdür ve de birimi kulon ile ifade edilir. V ifadesi ise potansiyelini yani volt ifadesini gösterir. Bu durumda C kapasitesinin Kulon/Volt olduğunu görmüş oluruz.

İzolasyon tabakası ince plastik bir yaprak olabilir, fakat bazı kapasitörlerde bunun yerine ince bir hava tabakası da kullanılmaktadır. Akılda ilk anlamda kalması bakımından elektrik yüklerini depo etmeye yarayan bir devre elemanı olarak da söyleyebiliriz. Burada akla acaba kondansatör bir pil mi diye gelebilir. Hayır piller gibi uzun birde süre elektriği depolayamazlar ve zamanla depoladıkları elektrik boşalmaya başlar.

Kondansatörlerin ayrıca yük depolayabilmelerinin bir sınırı vardır. Bir tekeri çok fazla şişirdiğimiz de basınçtan patlarsa kondansatörler de belli bir potansiyel farkından fazlasına da dayanamaz ve levhaların birinden diğerine yük sıçraması olur. Bu da levhaların yükünü sıfırlar. Bu durumda ise kondansatör delinmiş veya bozulmuş diye tanımlamalar yaparız.

Bir kapasitör bir DC elektrik güç kaynağına bağlanırsa, elektronlar negatif uca bağlı plakada birikirler. Bunlar karşı plakadaki elektronları uzaklaştırırlar. Uzaklaşan elektronlar pozitif uca doğru da akarlar. Bu şekilde bir güç kaynağına bağlanan kapasitör ani olarak şarj olur. Plakalar arasındaki gerilim kaynak gerilimine de eşittir. Kapasitör kaynaktan uzaklaştırılsa bile şarjlı kalır. İzolasyon tabakasından dolayı, akım kapasitör üzerinden akamaz. Kapasitör sürekli olarak şarjlı kalır. Bu nedenle, kapasitörler şarj depolmak için oldukça uygundurlar.

Kondansatörlerin Çeşitleri

Kondansatörlerin fiziksel büyüklükleri, çalışma gerilimleri ve  dedepolayabilecekleri yük miktarına bağlıdır. Bununla birlikte temel olarak iki farklı tipte imal edilirler. Bunlar kutuplu(elektrolit) ve kutupsuz kondansatörlerdir.

Seramik Kondansatör

Bu çeşit kondansatörlerde, metalden oluşan zar levhalar doğrudan doğruya dielektrik kısmı kaplar. Seramik ismi ise dielektrik maddenin seramik yada plastikten olmasından dolayı gelir. Seramik kondansatörün özelliği ise sığasının büyük olmasıdır.

Elektrolitik Kondansatör

Büyük sığa değerlerine ihtiyaç duyulduğunda bu kondansatör kullanılabilir. Burada oksitlenmiş bir metal yaprağının iletken bir çözelti içine yerleştirilmesiyle oluşur. Burada ikinci iletken, muhafaza için kullanılırken ince oksit zar, metal yaprak ile de iletken çözelti arasında yerleştirilen dielektrik maddeyi oluşturur. Bu kondansatörün dielektriği çok ince olduğu için yüksek gerilim uygulanamaz.

Kompanzasyon Kondansatör

Bu tarz kondansatörler ise güç katsayısını düzeltmek için kullanılır. iki çinko metalik poliproplen filmin sarılmasıyla oluşur. Buradaki film, poliproilenin vakum altında çinko buharına maruz kalmasıyla oluşturulur. Bu kapasitörün sığası; filmin genişliği, kalınlığı ve de sarım sayısı ile beraber kaydırma aralığı ve aktif genişliği ile değiştirilir.

Kapasitans Nedir?

Kondansatör konusunda sıkça kapasitans ifadesini duyarız. Aslında yukarıdaki açıkladığımız gibidir. Aynı ifadelerin farklı okunuşları olarak düşünebiirsiniz. Lakin yine açıklarsak bir kondansatörün şarj depolama kapasitesine kapasitans denir ve de yukarıdaki açıklandığı gibi C harfi ile gösterilir. Kapasitansın birimi Farad’dır.

Farad, volt başına depolanan şarj miktarı olarak tanımlanır. Genel ifade ile;

Kapasitans = Şarj / Gerilim

Farad değerindeki kapasitörler, bilgisayar belleklerine de bağlı kesintisiz güç kaynaklarını desteklemek amacıyla da kullanılırlar. Bununla birlikte, birçok elektronik devresinde çok daha da küçük kapasitanslara ihtiyaç duyulur. Çoğu kondansatörde kullanılan birimler; Mikrofarad, nanofarad ve pikofarad’dır. Elektrik yükü depolama, reaktif güç kontrolü, bilgi kaybı engelleme, AC/DC arasında da dönüşüm yapmada kullanılırlar ve tüm entegre elektronik devrelerin vazgeçilmez devre elemanı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sayın okuyucu, yazımız ile de ilgili de görüşlerin ve de eklemek istediklerin olursa bize yorum atabilirsin. Ayrıca alt tarafta senin için hazırladığımız diğer bilgi yazılarımızı okuyabilirsin.